00048-4PHP infoBoard V.7 Plus
แนวทางการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (STROKE CARE)

...แนวทางการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (STROKE CARE)


Admin : nmkinfo nmkinfo   [แก้ไข]
21/09/2012 - 15:24
แนวทางการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (STROKE CARE)

- stroke เป็นอัตราการเสียชีวิตอันดับ 3 รองจากโรคหัวใจและโรคมะเร็ง
- มีโอกาส แค่ 3-4.5 ชั่วโมงที่จะรักษา
- อัตราการเสียชีวิตในกลุ่ม ischemic stroke ที่เหลือคือพิการซึ่งภาระแก่ญาติและสังคม
Stroke risk factors
มี 2 สาเหตุคือสาเหตุที่ควบคุมได้และสาเหตุที่ควบคุมไม่ได้
1. สาเหตุที่ควบคุมได้ ( controllable risk factors )
- High blood pressure
- High cholesterol
- Diabetes
- Atherosclerosis
- Circulation problems
- Tobacco use and smoking
- Alcohol use
- Physical inactivity
- Obesity
2. สาเหตุที่ควบคุมไม่ได้ ( un controllable risk factors )
- Age
- Gender
- Race
- Family History
- Previous stroke or TIA
- Patent foramen avale
อาการและอาการแสดง
-ชาหรืออ่อนแรงทันทีทันใด ซีกใดซีกหนึ่งของร่างกาย
-เดินเซ หรือทรงตัวไม่ได้
-มองไม่เห็นทันทีทันใดของตาข้างใดข้างหนึ่งหรือซีกใดซีกหนึ่งของสายตา
-พูดสับสนหรือพูดช้าลงหรือไม่พูดเลย
-เวียนศีรษะทันทีทันใด



การวินิจฉัยโรคทำได้จาก ( Diagnostic Capabilities )
-Computed tomography) ( CT )
- Magnetic resonance (MR )
-single photen emission computed tomography )
- Electroencephalograms
- Transcranial and carotid doppler ultrasound
-Angiography
- MR noninvasive optimal vessel analysis (NOVA )
- MR spectography
Time is brain ยิ่งรักษาไวเท่าใดยิ่งสามารถรักษาเนื้อสมองได้มากที่สุด
*การลง onset ให้ลงเวลาที่พบผู้ป่วยครั้งสุดท้าย *
Cincinnati Prehospital stroke scale ( CPSS )
-มีสิ่งผิดปกติ 3 อย่าง
1. หน้าเบี้ยวขณะที่พยามยิงฟัน
2. แขนขาอ่อนแรงข้างใดข้างหนึ่ง
3. พูดผิดปกติ พูดช้า พูดไม่ชัด พูดผิดๆถูกๆ หรือพูดไม่ได้
ถ้าพบอาการผิดปกติ 1 อาการ มีโอการสเกิดเป็น STROKE ร้อยละ72
ถ้าพบอาการผิดปกติ 3 อาการ มีโอการสเกิดเป็น STROKE ร้อยละ85
CAPSS เป็นเครื่องมือที่จำง่าย จึงนำมาประยุกต์ใช้เป็นอักษรย่อ F .A.S.T.
o Facial droop = หน้าเบี้ยว
o Arm drip = แขนอ่อนแรง
o Speech problem = พูดผิดปกติ
o Tim e = เวลาที่เกิดขึ้น เป็นสิ่งที่ผู้พบควรจำได้เพราะมีความสำคัญกับการให้ยาละลาย
ลิ่มเลือด
Los angeles Prehospital stroke scale screen ( LAPSS)
เกณฑ์ในการประเมิน มี 6 อย่าง
1. อายุมากกว่า 45 ปี
2. อาการดังกล่าวเกิดน้อยกว่า 24 ชั่วโมง
3. ไม่มีประวัติของการชักหรือโรคลมชัก
4. ผู้ป่วยไม่ได้มีภาวะBedridden หรือใช้ wheelchair ตลอดเวลา
5. น้ำตาลในเลือดอยู่ระหว่าง 60-400 mg%
6. มีอาการอ่อนแรงร่างกายซีกใดซีดหนึ่งอย่างชัดเจนจากการตรวจร่างกาย 1 ใน3 อย่างต่อไปนี้ ยิ้มยิงฟัน กำมือ และยกแขน

การรักษา Treatment of a stroke
Early phase
- Initial assessment and supportive
- medication
Late phase
- control risk factor
- physical therapy
- Mental support
ทางเลือกการรักษา
Recombinant tissue plasminogen activator (rTPA )
1.การฉีดยาละลายทางหลอดเลือดดำ IV – rTPA Intravenous thrombolytic
Goal period 4.5 hour
2.การฉีดยาละลายทางหลอดเลือดแดง IA – rTPA Intra- arterial thrombolytic
Goal period 6 hour
3.Mechanical Embolectomy การใส่เครื่องมือดึงเอาก้อนเลือดในสมอง
Within 8 hrs

การดูแลผู้ป่วย stroke ในระยะฟื้นฟู
ความผิดปกติที่พบในผู้ป่วย stroke
1. การเคลื่อนไหวผิดปกติ อัมพาต ควบคุมกล้ามเนื้อให้เคลื่อนไหวตามที่ต้องการไม่ได้ กล้ามเนื้อหดเกร็ง รูปแบบหารเคลื่อนไหวตามที่ต้องการไม่ได้ กล้ามเนื้อหดเกร็ง
2. การรับรู้ผิดปกติ ชา ตามองเห็นครึ่งซีก ไม่รับรู้ซีกซ้าย จำหรือบอกชื่อ สิ่งที่มองเห็น สัมผัสหรือไม่ได้ยินไม่ได้
3. สติปัญญาผิดปกติ การเรียนรู้ ความจำลดลง ความจำสั้น เข้าใจสิ่งต่างๆได้ช้า ลืมง่าย ขาดสมาธิ ขาดความตั้งใจ
4. การกลืนผิดปกติ กลืนลำบาก
5. การสื่อภาษาผิดปกติ พูดไม่ได้ ฟังไม่รู้เรื่อง
6. การขับถ่ายผิดปกติ กลั้นปัสสาวะ อุจจาระไม่ได้






ความผิดปกติที่พบในผู้ป่วย stroke
-กล้ามเนื้อหดเกร็ง
-รูปแบบการเคลื่อนไหวผิดปกติ
-การทรงตัว
-การรับความรู้สึก
-การมองเห็น
-การสื่อความหมาย
-การรับรู้และสติปัญญา
-การเปลี่ยแปลงทางด้านจิตใจ
อาการแทรกซ้อน
1.ข้อไหล่หลุด
การป้องกันภาวะข้อไหล่หลุด
1.1 การจัดท่าทางของแขนให้เหมาะสม
1.2 หลีกเลี่ยงท่าห้อยแขนข้างที่อ่อนแรง
1.3 ขณะที่ผู้ป่วยนั่งหรือยืนควรจัดให้มีที่รองรับแขนข้างที่เป็นอัมพาต โดยจัดให้แขนวางพัดไว้บนโต๊ะ หมอนหรือที่พักแขนของล้อเข็น
1.4 ใช้เครื่องพยุงแขน กรณีที่มีการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อพยุงหัวไหล่ เพื่อป้องกันกล้ามเนื้อถูกดึงยืดขณะผู้ป่วยเดินหรือเคลื่อนย้ายตัว
2.แผลกดทับ
3. ข้อติดแข็ง
การป้องกันข้อติดแข็ง contracatures
3.1สอนผู้ป่วยออกกำลังด้วยตนเองโดยใช้แขนข้างดีช่วยเคลื่อนไหวแขนข้างที่เป็นอัมพาตเป็นประจำทุกวันโดยใช้มือข้าวดีประสานเข้ากับมือข้างที่เป็นอัมพาตแล้วยกแขนขึ้นให้สุดช่วงการเคลื่อนไหวเท่าที่จะทำได้
4.ปัญหากล้ามเนื้อเกร็ง spasticity
4.1 กล้ามเนื้อแข็งโดยไม่สามารถควบคุมได้ ทำให้ปวดและเคลื่อนไหวลำบากทำกิจวัตรประจำวันไม่ได้
4.2 เกิดจากสมองหรือไขสันหลังที่ควบคุมการเคลื่อนไหวหลังที่ควบคุมการเคลื่อนไหวที่อยู่นอกอำนาจจิตใจ voluntary movement ถูกทำลาย การใช้อุปกรณ์ช่วยลดอาการเกร็งของแขนข้างที่เป็นอัมพาต เช่น splint อุปกรณ์ดาม
5.กล้ามเนื้ออ่อนแรง ต้องมีการออกกำลังกายและเคลื่อนไหว โดยการบริหารมี4 ประเภท ผู้ป่วยทำเองและมีผู้อื่นช่วย active assistant exercise AAE ผู้ป่วยทำเองทั้งหมด active exercise AE ผู้ป่วยทำเองได้ทั้งหมดและมีแรงต้านresisted exercise RE ผู้อื่นช่วยทำให้ทั้งหมด passive exercise PE
******การจัดท่าในผู้ป่วยที่มีปัญหา กลืนลำบาก Dysphagia*****

ท่านั่ง
-ควรนั่งให้สมดุล ไม่เอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง
-ควรนั่งบนพื้นผิวเรียบไม่ยืดหยุ่น
-เท้าวางราบบนพื้นเข่างอ 90 องศา ลงน้ำหนักบนสะโพกทั้ง 2 ข้างเท้ากัน
-ลำตัวโน้มไปด้านหน้าเล็กน้อย หลังตรง มือวางบนโต๊ะ
- ศีรษะอยู่กึ่งกลาง ก้มเล็กน้อย
ในผู้ที่ต้องนอนบนเตียง
ควรจัดให้สะโพกเละเข่างอเล็กน้อยและให้ก้มตัวไปด้านหน้าเล็กน้อยโดยหนุนหมอนใต้ช่วง
Sign and symptoms of Dysphagia
1.ไอหรือสำลักขณะกลืนอาหาร
2.หารเริ่มกลืนอาหารได้ลำบาก
3.รู้สึกว่าอาหารติดอยู่บริเวณคอหอย
4.น้ำลายไหล
5.พูดเสียงขึ้นจมูก
6.สำลักอาหารออกทางจมูก
7.น้ำหนักลด
8.แบบแผนการรับประทานอาหารเปลี่ยน
9.เกิด pneumonia บ่อย
10.ลำดับขั้นการเลือกอาหารสำหรับผู้ป่วยกลืนลำบาก













แบบประเมินกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วย
The Barthel index of activities of daily living
กิจกรรม/ คะแนน คะแนน
1. Feeding (การรับประทานอาหารเมื่อเตรียมสำรับไว้ให้เรียบร้อยต่อหน้า)
0 = ไม่สามารถตักอาหารเข้าปากได้ ต้องมีคนป้อนให้
5 = ช่วยใช้ช้อนตักอาหารไว้ให้ หรือ ตัดให้เป็นชิ้นเล็กๆ ไว้ล่วงหน้า
10 = ตักอาหารและช่วยตัวเองได้ปกติ
2. Transfer (ลุกนั่งจากที่นอน หรือจากเตียงไปยังเก้าอี้)
0 = ไม่สามารถนั่งได้ (นั่งแล้วจะล้มเสมอ) หรือต้องใช้คนสองคนช่วยกันยกขึ้น
5 = ต้องการความช่วยเหลืออย่างมากจึงจะนั่งได้ เช่น ต้องใช้คนที่แข็งแรงหรือมีทักษะ 1 คน หรือใช้คนทั่วไป 2 คนพยุง หรือดันขึ้นมาจึงจะนั่งอยู่ได้
10 = ต้องการความช่วยเหลือบ้าง เช่น บอกให้ทำตาม หรือช่วยพยุงเล็กน้อย หรือต้องมีคนดูแลความปลอดภัย
15 = ทำได้เอง
3. Grooming (ล้างหน้า หวีผม แปรงฟัน โกนหนวด ในระยะ 24-48 ชั่วโมงที่ผ่านมา)
0 = ต้องการความช่วยเหลือ
5 = ทำได้เอง (รวมทั้งที่ทำได้เองถ้าเตรียมอุปกรณ์ไว้ให้)
4. Toilet Use (การเข้าห้องน้ำ)
0 = ช่วยตัวเองไม่ได้
5 = ทำเองได้บ้าง (อย่างน้อยทำความสะอาดตัวเองได้หลังเสร็จธุระ แต่ต้องการความช่วยเหลือในบางสิ่ง
10 = ช่วยตัวเองได้ดี (ขึ้นนั่งและลงจากโถส้วมได้เอง ทำความสะอาดได้เรียบร้อยหลังจากเสร็จธุระแล้ว ถอดใส่เสื้อผ้าได้เรียบร้อย)
5. Bathing (การอาบน้ำ)
0 = ต้องมีคนช่วย หรือทำให้
5 = อาบน้ำได้เอง
6. Mobility (การเคลื่อนที่ภายในห้องหรือบ้าน)
0 = เคลื่อนที่ไปไหนไม่ได้
5 = ต้องใช้รถเข็นช่วยตัวเองให้เคลื่อนที่ได้เอง (ไม่ต้องมีคนเข็นให้) และจะต้องเข้าออกมุมหรือประตูได้
10 = เดินหรือเคลื่อนที่โดยมีคนช่วย เช่น พยุง หรือบอกให้ทำตามหรือต้องให้ความสนใจดูแลเพื่อความปลอดภัย
15 = เดินหรือเคลื่อนที่ได้เอง
กิจกรรม/ คะแนน คะแนน
7. Stairs (การขึ้นลงบันได 1 ขั้น)
0 = ไม่สามารถทำได้
5 = ต้องการคนช่วยเหลือ
10 = ขึ้นลงได้เอง (ถ้าต้องใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน เช่น walker จะต้องเอาขึ้นลงได้ด้วย)
8. Dressing (การสวมใส่เสื้อผ้า)
0 = ต้องมีคนสวมใส่ให้ ช่วยตัวเองไม่ได้เลยหรือได้น้อย
5 = ช่วยตัวเองได้ราวร้อยละ 50 ที่เหลือต้องมีคนช่วย
10 = ช่วยตัวเองได้ดี (รวมทั้งการติดกระดุม รูดซิบ หรือใส่เสื้อผ้าที่ดัดแปลงให้เหมาะสมก็ได้)
9. Bowels (การกลั้นอุจจาระในระยะ 1 สัปดาห์ที่ผ่านมา)
0 = กลั้นไม่ได้ หรือต้องการสวนอุจจาระอยู่เสมอ
5 = กลั้นไม่ได้เป็นบางครั้ง (ไม่เกิน 1 ครั้งต่อสัปดาห์)
10 = กลั้นได้ปกติ
10. Bladder (การกลั้นปัสสาวะในระยะ 1 สัปดาห์ที่ผ่านมา)
0 = กลั้นไม่ได้ หรือใส่สายสวนปัสสาวะและไม่สามารถดูแลเองได้
5 = กลั้นไม่ได้เป็นบางครั้ง (ไม่เกินวันละ 1 ครั้ง)
10 = กลั้นได้ปกติ


การแปลผล (คะแนนเต็ม 0-100)

0 – 20 Very severity disabled.
25 – 45 Severity disabled.
50 – 70 Moderately disabled.
75 – 90 Mildly disabled.
100 Physically Independent but not necessary normal or social independent.


Admin : nmkinfo nmkinfo   [แก้ไข] ลบ
21/09/2012 - 15:24

- แก้ไขล่าสุด
21/09/2012 - 15:25


 

หน้า : 1